De Elfstedentochten

Lolle van Houten

Elfstedentocht 1963

Boksers in Friesland vinden de Elfstedentocht een uitstapje. Leuk als conditietraining. Die indruk kreeg ik het afgelopen jaar tijdens mij gesprekken met de broers van Lolle van Houten, de Leeuwarder bokser. Lolle heeft zo’n drie keer meegedaan aan een Elfstedentocht, de eerste keer in 1963. Reinier Paping won toen. Geen bokser. Hij was een van de 129 schaatsers die op 18 januari 1963 over de finish gingen. Lolle was er niet bij. Zijn schaatsen knelden, de bloedcirculatie stopte waardoor zijn tenen bevroren en kort voor Stavoren moest hij opgeven. De twee broers verderop in de route. In ‘de hel van 63’ gaven de meesten op.

Maar schaatsen, dat bleef, hoorde ik.

De Van Houten broers schaatsten gemakkelijk honderd, honderdvijftig kilometer als warming up. Elfmerentocht? Leuk. Voor het donker thuis, warme chocolademelk en de volgende dag weer gewoon naar je werk. In het westen gaan ze een week revalideren, maar Friezen, dat zijn bijzondere mensen als het op schaatsen aankomt.

In 1985 en 1986 reed Lolle de Elfstedentocht wel uit, ongetraind en op oude ijshockyschaatsen, en ver binnenkomend achter Evert van Benthem, de winnaar van die jaren. Maar hij deed het. Als uitstapje, dus. Hij had een berenconditie.

scheidsrechter Ben Bril

Miijn biografie over Lolle

Overigens had de tocht van ’63 voor Lolle nog een vervelend gevolg. De dag erna waren er in Dokkum de noordelijke districtskampioenschappen. Lolle, die al twee jaar titelhouder was, wilde natuurlijk zijn derde titel halen. Tegenover hem in de ring stond zijn neef Tinus. De scheidsrechter Ben Bril waarschuwde de twee jongens serieus te boksen. Ja, scheids. Maar in de eerste ronde greep Bril in: diskwalificatie. Boksen was geen showbusiness. Dat jaar werd Lolle geen noordelijk kampioen. Maar hij had wel deelgenomen aan een legendarische Elfstedentocht.

Lolle van Houten Memorial

Lolle van Houten Memorial, zaterdag 20 november 2010. Leeuwarden, sporthal ‘t Kalverdijkje.

BAD: Bewust Anonieme Denen

Dus toen was het zover. Het boksgala waar ik maanden naar toe had geleefd. In Leeuwarden, aan het Kalverdijkje, waar ik afgelopen februari voor de eerste keer was. Weer waren er veel Friezen, maar dit keer ook heel wat Denen, waarvan er zelfs een paar wonnen. Dat was op het recente Bep van Klaveren Memorial wel anders. Lawaaiige jongens waren het, ze stonden achter me en schreeuwden of ze vis moesten verkopen.

Los van de Denen, had de avond een hoog Lolle van Houten gehalte. Prachtige fotopanelen in de gang waarop zijn hele leven te zien was. Een filmpje (nou ja, filmpje, het duurde bijna een half uur) met fragmenten uit zijn leven. Veel en mooi werk van vooral Roel Westerbeek, Lolle’s schoonzoon, en van Lolle’s zoon Johnny.

Een programmaboekje waarop Lolle’s foto stond.  En dan was er mijn biografie over de bokser, die deze avond officieel verscheen.

Ik voelde me zowat verdoofd door de spanning.  Van het boksen heb ik daardoor maar een paar partijen gezien, die van Nederlands kampioen zwaargewicht kampioen Dennis Slotegraaf helaas niet. Dat begreep ik meteen toen ik zijn gezicht zag. Wel vertelde hij me dat volgend jaar zijn laatste NK zal zijn. Dan wil hij de titel vast weer mee naar Groningen nemen, denk ik. En daarna? Tom Cohen (Seconds Out, Almere) is altijd indrukwekkend om te zien. Als Johan Visscher (Haagse Directe) de ring in zou gaan, koop ik meteen champagne.

De eerste twee partijen waren van Frisianen: Robert Terpstra en Isaias Ferreira wonnen alletwee. De opkomst van Isaias had iets nieuws: let op de boksjas.

Opkomst Isaias Ferreira

Michel Wierda (Frisia) vertelde me dat hij van Rudy Koopmans enkele oude boksjassen had gekregen. Die hangen nu op de boksschool, nadat ze een tijdje bij een modeontwerpster zijn geweest. Zij heeft zich hierdoor laten inspireren et voila, de clubgarderobe is uitgebreid. Boksglamour is weer helemaal terug.

De sporthal was flink vol, vermoedelijk een kleine duizend mensen. Ik zag onder andere Rudy Koopmans, oud-trainer Jan van den Akker, Flip Krikke, Olympia-trainer Eddy ten Cate (helaas geen Olympianen in de ring gezien), oud-bokser Reino van der Hoek en oud-kampioen Johnny Smit. Trainer Martin Boersma, die met zijn tas vol bondsdiploma’s bij Sportschool van Houten actief is. Aan de ring zag ik onder andere Michel Weening (boksclub Tytsjerk) en Bernard Jansen (boksclub de Waldhoek) zitten. Er waren natuurlijk veel Frisianen. En heel wat familie van Lolle: “Ik heet Bauke”, zei een neef en ik staarde langdurig naar zijn gezicht. Hij kon het hebben.

Intussen waren de Denen niet alleen luidruchtig, maar ook anoniem. Geen naam op de matching te bekennen, waardoor de ringspeaker die informatie kort voor de wedstrijd moest oplepelen. Neem dan een pseudoniem, als je je zo wil verstoppen voor de tegenstander. ’t Staat niet fraai. ’t Is zwak.

De eerste twee exemplarenvan mijn boek overhandigde ik aan Johnny en Veronica van Houten, de twee kinderen van Lolle. De uitgeverij heeft het gefilmd. Je kunt goed horen dat ik van de zenuwen een mevrouwenstem opzet. Voor de geruststelling: ik kan ook Haags vloeken, dat klinkt dan weer anders.

Natuurlijk stapte ik meteen op mijn zeepkistje: “Er is nog veel te doen, mensen!”

Net toen ik een beetje was bijgekomen, stond Joos Poulino (ABC, Amsterdam) in de ring, met bij hem zijn trainer Raymond Joval. Waar Joos komt, gebeurt iets. Zoals Joval later tegen een andere trainer zei: “Ga bij hem aan de ring staan, dan voel je dat je lééft. Elke seconde gaat je hart kedénk-kedénk-kedénk.” Ja, dat begrepen we, want Joos is snel, hij is sterk, maar hij heeft ook temperament. Bij elke wedstrijd komt daar een betere balans in. Deze keer won hij  in de tweede ronde. “Hij liep op mijn rechtse directe”, verklaarde Joos later. Dat moet je natuurlijk nooit doen. De Deen deed het toch en werd uitgeteld. Klaar. Het was de negende wedstrijd van Joos en hij kijkt opgewekt uit naar de tiende.

Na de afterparty, terug in het hotel, lag ik in een schuimbad alles te overdenken. Zoveel boksgeschiedenis in die sporthal. Dat ik weer oude boksfoto’s te leen heb. Mensen die opeens weer wisten dat ze nog een tasje spullen van vroeger hadden. Het feest. De Berenburger. Dat diezelfde avond het Food Fight Music All Night was geweest van Haagse Directe. Hoe fijn het was dat Piek daar aan de ring stond te fotograferen, want dan kon ik tenminste op Piek.tv kijken. Of ik ooit nog zelf zou leren boksen. Hoe fascinerend de bokswereld toch is.

De volgende ochtend ben ik naar de Noorderbegraafplaats gegaan. Daar is het graf van Lolle. Het gras waarover ik liep was nog nat van de nacht, maar er scheen al een voorzichtige zon. Ik zag het graf. Zijn naam erop. De jaartallen. En ik schoot meteen vol, ook toen ik een hand op de steen legde om dichter bij hem komen.

Misschien is dit dan afscheid nemen, dacht ik op weg naar huis, het verdriet voelen omdat hij er niet meer is, maar blij zijn met alles uit zijn leven. En dan weten, dat je niets ervan had willen missen.

Boek bestellen?

“Je bent zeker wel blij dat het boek uit is?”

Dat duurt nog even. Het zit zo. Ik heb Lolle nooit ontmoet en door het boek te schrijven, ben ik gaan beseffen wat een bijzondere  man het was. Zaterdag in Leeuwarden op het Lolle van Houten Memorial draait alles om hem. Ach, had ik hem maar gekend.

Dat is niet zo gek hoor. Een biografie schrijven is logeren in het leven van iemand anders. In dit geval Lolle’s leven. En nu het boek uit is, moet ook ik afscheid van hem nemen. Dat valt niet mee.

“En wat ga je nu doen?”

Verder werken aan het grote boek over boksen. Daarvoor ging ik begin februari naar Leeuwarden, daar waren toen districtskampioenschappen.  Zo is ‘t gekomen.

“Word je daar nou rijk van, boeken schrijven?”

Neen, helaas niet.  Er moet geld bij. Maar ik word er dus blij van. En dat is ook wat waard.

biografie Lolle van Houten

Bokser pur sang. Lolle van Houten (1944-2008)
ISBN: 978-90-77948-54-5.  Prijs: € 16,50. Door  Vilan van de Loo, met een voorwoord van Europees Kampioen Rudy Koopmans. 112 pagina’s, full colour.Met meer dan 100  unieke boksfoto’s voor het eerst verschenen in druk. Verschijnt 20 november 2010.  Uitgeverij PENN.nl. www.uitgeverijpenn.nl

Straks is het zover. Op 20 november verschijnt mijn tweede boek over het boksen. Vorig jaar Tien jaar Haagse Directe. Boksgeschiedenis van de stad. En straks de biografie van de bokser uit Leeuwarden. Er zitten nog wel tien boksboeken in mijn hoofd, maar ik ga me nu weer richten op dat ene: een groot boek over boksen in Nederland. Verschijnt eind volgend jaar.

Op 20 november van dit jaar komt dit boek uit, dat wil zeggen, tijdens het Lolle van Houten Memorial in Leeuwarden. Daar kennen ze Lolle allemaal nog, vooral de oudere generaties. Een aantal heb ik ook gesproken. Sommigen waren erbij toen hij in 1965 en 1970 de nationale titel zwaargewicht behaalde. En al die vooroordelen over stugge zwijgzame Friezen…. niks van gemerkt. Ik heb middagen beleefd waarbij de gevulde koeken niet op konden. Daarna zat ik platgepraat in de trein naar huis.

Door dit boek heb ik het boksdistrict Noord een beetje leren kennen. Het is er anders dan in Zuid. En Oost is ook weer anders, net als West. Veel boksgeschiedenis is alleen regionaal bekend. Daar word ik soms wanhopig van.  Over het voetbal zijn boekenkasten vol te vullen en over het boksen? Nauwelijks een plankje.  Gelukkig hebben we  veel oudere trainers en boksers , die het levende geheugen van de sport zijn. Noem ze een naam en ze zeggen: ” O ja, dat is die van…..  En die heeft nog… ” Zulke mensen, heerlijk.

In ieder geval, Lolle van Houten is bewaard voor de vergetelheid. Over honderd jaar ben ik er niet meer, maar dan is dit boek over hem er nog wel. Als ik ‘s nachts wakker word en niet kan slapen, denk ik daaraan. Tot ik  vervolgens denk aan die andere boksboeken in mijn hoofd. Tevreden zijn? Doe dat eens voor.