Artistieke uppercut komt hard aan

artistieke uppercut

Recensie in Friesch Dagblad, 24 december 2013:  Artistieke uppercut komt hard aan
Kijken naar boksen is magie. Kijken naar alles wat eromheen gebeurt evenzeer.” Jan van den Berghe wilde ooit journalist of bokser worden. In het vuistdikke De artistieke uppercut wil hij het alletwee zijn. Grote namen, sterke verhalen, een scherp tempo om de lezer in de ring te houden. Als idee is het geweldig, net zoals de techniek van een bokser die wil winnen dat moet zijn. Maar alles komt aan op de uitvoering.

Meeslepend is het zeker. Maar er is een gebrek.

Het is een mannenboek, door, voor en vooral over mannen. Waar is The Dutch Destroyer Lucia Rijker, meervoudig kampioene? Waar is Esther Schouten met haar verschillende wereldtitels in het bantamgewicht? En als het om de grote namen in de geschiedenis gaat, hebben we de legendarische Britse Elizabeth Stokes, die in 1722 de eerste vrouwelijke pugiliste was. Voor zover bekend, tenminste. Maar in dit mannenboek verschijnen vrouwen vooral als ring candy, die aan de ring zitten en naar de bokser als man kijken. Niet als sporter. Goed, iedereen recht op een eigen opvatting. Los hiervan, wat houden we over?
Een overweldigend aantal korte stukken, waarin Van den Berghe een grote hoeveelheid namen naar de lezer gooit. Boksers, schrijvers, schilders, boeken en tijdschriften, in elk stuk lijken minstens tien, twintig namen te staan. Leest het nog goed? Jawel.

Maar dat komt ook doordat het gemakkelijk zappen is tijdens het lezen.

In ‘Picasso & Co in de ring’ springen we over de inleiding heen om meteen bij dat ene beroemde schilderij uit 1912 te komen. Le boxeur. Gek genoeg geen beschrijving. Meteen daarna komt iets anders: ‘Op een zelfportret uit 1915 staat de meester kloek poserend als pugilist in zijn atelier aan de rue Schoelcher. De positie van armen en vuisten, de ogen gericht op de tegenstander, de houding tezelfdertijd agressief en ontspannen, het zit allemaal juist.’
Dat is geen wonder, want de schilder bokste tot hij een keer door de kunstenaar Derain ‘zo deerlijk’ werd toegetakeld, schrijft Van den Berghe, dat het voor hem niet meer hoefde. Kijk, van die achtergrond hadden we meer willen weten. Toch een mooi kijkje in mentaliteit en karakter. Onwillekeurig denken we aan Rudi Koopmans, die in zijn carrière dat ‘deerlijk’ nooit doorgrond heeft. Of nou ja, alleen waar het anderen betrof. Koopmans vinden we trouwens evenmin in het boek.

Je blijft erin bladeren, en je verbazen en je ergeren.

Ruim vijfhonderd bladzijden dik, geschreven volgens de methode grote stappen, snel thuis.

Maar wat staat er veel in, en wat zou het mooi zijn als er veel meer foto’s in hadden gestaan. Een heerlijk boek, ook voor vrouwen. Tóch.

Jan van den Berghe: De artistieke uppercut. Hoe kunst en boksen elkaar vonden. Uitgeverij de Bezige Bij, Antwerpen. 559 pagina’s, 29,99 euro

Leeuwarden/Rudy Koopmans

“Dan loop je rechtdoor langs het Zaailand, dat ligt nu helemaal op de schop, en verderop kom je allerlei foto’s van de Leeuwarder Courant tegen,” zei Flip Krikke tegen me. “Mensen denken dat er een foto van Lolle hangt.”

Meer had ik niet nodig. Erheen!

Ik was in Leeuwarden om over Lolle van Houten te praten, de bokser over wie ik een biografie schrijf. Eind september moet ik alles bij de uitgeverij inleveren, dus het tempo ligt hier hoog. De druk ook. Mijn leven draait nu om het zijne. Dus het idee dat er ergens een foto van hem zou hangen, zette meteen mijn voeten in beweging.

Het Zaailand is minder agrarisch dan het klinkt. In feite is het een plein, middenin de stad, waar een parkeergarage komt. Maar nu is het eerder een bouwput, met hekken eromheen en aan die hekken hangen foto’s uit en over Leeuwarden. Onder de titel ‘bokskampioen’ vond ik Rudy Koopmans.

Zaailand, hartje Leeuwarden

De tegenstander is de Spanjaard Avenemar Peralta. Maar op Lolle lijkt hij bepaald niet. Jammer dat er niet meer foto’s van boksers hangen, juist Leeuwarden is zo rijk aan grote namen. Hieronder een uitsnede van het bord. Er zit een  scheur in. Iemand die het wilde meenemen?

Tegelijkertijd zeg ik, dat zouden meer steden moeten doen met die lelijke bouwputten. Hang er foto’s op. Vooral van boksers natuurlijk. Dat staat nu eenmaal het mooiste.

Op het bord staat:

“Rudi Koopmans (rechts) was jarenlang Europees bokskampioen. De fameuze Leeuwarder bokser vocht in 1980 in Amerika om de wereldtitel tegen Eddie Mustafa Muhammad, maar ging in dat gevecht kansloos ten onder. Op de foto traint Koopmans in Leeuwarden met de Spanjaard Avenemar Peralta, ter voorbereiding op de profpartij  tegen de Engelsman Garfield McEwan in het Rotterdamse sportpaleis Ahoy.”